Các loại thuốc điều trị đái tháo đường

Bệnh tiểu đường hay còn gọi là đái tháo đường được biết đến là một căn bệnh mạn tính trong đó cơ thể bị rối loạn chuyển hóa chất đường do không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng được insulin. Bệnh tiểu đường là căn bệnh có tỷ lệ biến chứng và tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Do vậy, tùy vào tình trạng bệnh mà có chỉ định các nhóm thuốc điều trị khác nhau. Sau đây là những thuốc thường xuất hiện trong đơn thuốc điều trị bệnh tiểu đường.

1. Nhóm Biaguanide, nhóm thuốc đầu tay trong điều trị tiểu đường.
Metformin (Glucophage) là thuốc dùng phổ biến nhất trong nhóm Biaguanide, được sử dụng rộng rãi ở tất cả các quốc gia. Cách đây 30 năm, Metformin đã là thuốc điều trị chính của đái tháo đường typ 2.
Metformin là thuốc điều trị tiểu đường tác động chủ yếu làm giảm sản xuất glucose ở gan và làm cho các tế bào nhạy cảm với insulin hơn, tăng sử dụng glucose ở cơ và giảm hấp thu glucose ở ruột. Vì nó không kích thích tuỵ chế tiết insulin nên không gây hạ glucose máu khi sử dụng đơn độc. Metformin có thể được sử dụng kết hợp cùng với các loại thuốc tiểu đường khác.
Metformin có ưu điểm làm giảm lipid máu nên thuốc được khuyên dùng điều trị cho người đái tháo đường thừa cân, béo phì.
Các loại viên Metformin 500mg, 850mg, 1000 mg. Hiện nay Phenformin không còn lưu hành trên thị trường. Hiện nay liều tối đa khuyến cáo là 2000mg/ngày hoặc 850mg x 3 lần/ngày. Tăng liều hơn nữa không tăng thêm hiệu quả nhưng sẽ tăng tác dụng phụ.
Metformin có thể gây ra tác dụng không mong muốn: vị kim loại trong miệng, buồn nôn, tiêu chảy, giảm khả năng hấp thu vitamin B12 và acid folic, hiếm gặp hơn là bị nhiễm toan lactic có thể đe dọa tính mạng người bệnh. Để hạn chế tác dụng phụ, nên bắt đầu Metformin với liều thấp(500 mg/ngày), sau đó tăng lên từ từ và uống khi đang ăn hay sau bữa ăn.

2. Nhóm Sulfonylurea, dòng thuốc uống trị tiểu đường phổ biến
Sulfonylurea là nhóm thuốc kích thích tuyến tụy tăng tiết insulin. Để kiểm soát tốt lượng đường trong máu, người bệnh nên uống 20 – 30 phút trước bữa ăn. Sulfonylurea được dùng thận trọng với người già, người bị bệnh thận hoặc rối loạn chức năng gan khi đó liều thuốc cần được giảm đi.
Sulfonylurea không được sử dụng để điều trị tăng glucose máu ở người bệnh đái tháo đường typ 1, nhiễm toan ceton, người bệnh có thai, và một số tình trạng đặc biệt khác như nhiễm trùng, phẫu thuật…Các loại sulfonylurea trên thị trường:
– Thế hệ 1: thuốc thuộc nhóm này gồm Tolbutamide, Chlorpropamide, viên 500mg – nhóm thuốc điều trị tiểu đường này hiện ít được sử dụng do nhiều tác dụng phụ.
– Thế hệ 2:Thuốc thuộc thế hệ này có tác dụng hạ glucose máu tốt, ít tác dụng phụ hơn thuốc thế hệ 1,các thuốc thuộc nhóm này gồm:
 Glibenclamid (Hemidaonil 2,5mg; Daonil 5mg; Glibenhexal 3,5mg;…);
 Gliclazid (Diamicron 80mg; Diamicron MR30 mg; Diamicron MR60 mg, Predian 80mg;…); có tác dụng kích thích tụy tiết insulin gần giống sự bài tiết insulin sinh lý nên ít gây hạ glucose máu hơn các thuốc sulfonylurea khác.
 Glipizid (minidiab), Glyburid;…

3. Nhóm Thiazolidinediones (TZD)
Thuốc nhóm TZD có tác dụng làm tăng nhạy cảm của insulin và giảm mỡ máu tương tự như nhóm Biguanide. Người bệnh có thể sử dụng thuốc nhóm TZD 1 -2 lần/ngày nhưng sẽ mất vài ngày để nhận thấy hiệu quả điều trị.
Thuốc làm tăng tích trữ mỡ dưới da nên thường gây tăng cân. Mặt khác nó còn gây giữ nước, phù bàn chân, cẳng chân, do đó cần thận trọng khi sử dụng điều trị cho những người bệnh tim mạch hay viêm gan, men gan tăng cao.

4. Nhóm ức chế men α-glucosidase
Bao gồm các biệt dược như: Acarbose (Glucobay), Voglibose, Migliton. Các thuốc này có tác dụng giảm đường huyết sau ăn, do làm chậm hấp thu glucose ở ruột non. Nhóm thuốc chữa tiểu đường này thường không có hiệu quả khi sử dụng một mình nhưng khi kế hợp với metformin, insulin, hoặc một sulfonylurea thì hiệu quả lại tăng cao rõ rệt.
Thuốc cần được uống trong bữa ăn. Nó thường gây đầy hơi, tiêu chảy, đặc biệt là sau bữa ăn giàu carbohydrate.

5. Nhóm ức chế DPP – 4, nhóm thuốc mới giúp điều trị đái tháo đường
Gliptin là nhóm thuốc ức chế enzym DPP-4 (Dipeptidylpeptidase-4) để làm tăng nồng độ GLP1 nội sinh, GLP1 có tác dụng kích thích bài tiết insulin, và ức chế sự tiết glucagon khi có tăng glucose máu sau khi ăn, cải thiện chỉ số HbA1c và không gây hạ đường huyết.

Các thuốc ức chế enzym DPP-4 hiện đã có tại Việt Nam như sau:
– Sitagliptin liều 50-100 mg/ngày
– Vildagliptin liều 2×50 mg/ngày.
– Saxagliptin–liều 2,5 – 5 mg/ ngày
– Linagliptin- liều 5 mg/ngày.
Trên đây là những thuốc điều trị đái tháo đường phổ biến và hay được kê đơn trong điều trị, việc sử dụng thuốc cần được tư vấn và theo dõi của bác sĩ để đạt kết quả tốt nhất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.